Tedarikçi seçimini yalnızca teklif anındaki fiyatla yapmak, teslimat ve kalite risklerini görünmez bırakır. Sağlıklı bir tedarikçi değerlendirmesi, tekliften mal kabule kadar tüm geçmişi dikkate alır.
Teklif ve fiyat performansı
Tedarikçinin teklif taleplerine cevap verme oranı, fiyat rekabetçiliği, alternatif ürün sunma kalitesi ve revizyonlara dönüş süresi başlangıç göstergeleridir.
Geçmiş alış fiyatlarının güncel teklifler karşısındaki değişimi incelenerek açıklama gerektiren sapmalar bulunabilir.
Teslimat ve sipariş performansı
Zamanında teslim oranı, sipariş kabul süresi, kısmi teslim, eksik ürün ve gecikme sayısı tedarikçinin operasyon güvenilirliğini gösterir.
Teslimat tarihi sipariş ve sevkiyat kaydıyla birlikte tutulduğunda değerlendirme kişisel yoruma değil gerçekleşen veriye dayanır.
Kalite ve mal kabul sonucu
Mal kabul reddi, hasarlı ambalaj, yanlış marka, teknik uygunsuzluk, iade ve şartlı kabul gibi sonuçlar kalite performansının temelini oluşturur.
Kalite göstergeleri ürün grubu ve tedarikçi ölçeğinde ayrıştırılmalı; tek bir olumsuz olayla kalıcı karar verilmemelidir.
Ağırlıklı tedarikçi karnesi
İşletme fiyat, teslimat, kalite, vade ve iletişim kriterlerine kendi önceliklerine göre ağırlık verebilir. Dönemsel skor, iyileşen veya gerileyen firmaları görünür kılar.
Karnenin teklif karşılaştırma ekranına taşınması, satınalma kararını veriyle destekler ve tedarikçi geliştirme görüşmelerini somutlaştırır.
KPI tanımlarını ölçülebilir yazın
“İyi teslimat” gibi yoruma açık ifadeler yerine zamanında teslim oranı, eksik teslim yüzdesi, red oranı ve ortalama teklif cevap süresi gibi formülü belli göstergeler kullanılmalıdır.
KPI tanımı, veri kaynağı ve ölçüm dönemi baştan belirlenirse farklı ekiplerin aynı tedarikçiyi farklı yorumlaması önlenir.
Tedarikçiyi kategori ve risk seviyesine göre değerlendirin
Kritik teknik ekipman tedarikçisi ile standart sarf tedarikçisi aynı ağırlıklarla puanlanmayabilir. Ürünün operasyon üzerindeki etkisi, ikame imkânı ve teslim süresi değerlendirmeye katılmalıdır.
Risk bazlı karneler, satınalma ekibinin geliştirme görüşmelerini ve alternatif tedarikçi arayışını önceliklendirmesine yardımcı olur.
Skoru iyileştirme planına dönüştürün
Performans sonucu tedarikçiyle paylaşılmalı; gecikme, kalite veya iletişim sorunları için sorumlu, hedef tarih ve takip göstergesi belirlenmelidir.
Bir sonraki dönem skorunun iyileşip iyileşmediği görüldüğünde değerlendirme cezalandırma değil, sürdürülebilir tedarikçi geliştirme sürecine dönüşür.
Bu makaleden üç çıkarım
- Teklif fiyatı, performansın yalnızca bir parçasıdır.
- Teslimat ve kalite sonuçları siparişle ilişkilendirilmelidir.
- Skor kriterleri işletmenin satınalma politikasına göre ağırlıklandırılmalı.
Bu konu hakkında
Tedarikçi performansı hangi sıklıkta değerlendirilir?
Kritik tedarikçiler aylık veya dönemsel; düşük riskli tedarikçiler ise çeyreklik ya da sözleşme yenileme öncesinde değerlendirilebilir.
Sadece fiyatla tedarikçi puanı verilebilir mi?
Fiyat önemli bir kriterdir; ancak teslimat, kalite, vade ve iletişim ölçülmeden operasyonel risk gerçekçi görülemez.